Iets uitzoeken met AI, met bronnen die je kunt nalopen

AI kan je een hoop zoekwerk besparen. Claude zoekt op internet en zet de bronnen bij zijn antwoord. Daarmee heb je nog geen antwoord dat klopt, wel een antwoord dat je kunt nalopen. Het verschil zit in wat je daarna doet: welke bronnen je zelf opent, en of je ook vraagt naar wat ertegen spreekt.

Zoeken op internet, of een uitgebreid onderzoek

Bij een vraag over iets actueels zoekt Claude op internet, en dan staan er bij het antwoord links naar de pagina’s die het gebruikte. Dat kan ook met een gratis account. In veel versies van de app zet je zoeken aan met de plusknop in het invoervak, bij Web search. In de nieuwe versie van de app, die stap voor stap wordt uitgerold, is die schakelaar weg en zoekt Claude vanzelf als dat helpt, volgens de uitleg van Anthropic. Wil je zeker weten dat er gezocht wordt, zet het dan in je vraag: “Zoek dit op internet op.”

Voor een grotere vraag is er Research. Claude zoekt dan een paar minuten lang in veel bronnen na elkaar, waarbij elke zoekvraag voortbouwt op wat het al vond, en schrijft een verslag met bronvermelding. Je start het met de plusknop en dan Research, of in de nieuwe versie van de app met /deep-research. Research zit bij de betaalde abonnementen en kost meer van je limiet dan een gewone vraag. Heb je Gmail of Google Drive gekoppeld, dan kan Research daar ook in zoeken.

Research werkt goed als je een overzicht wilt, bijvoorbeeld van de mogelijkheden die er zijn en waarin ze verschillen. Voor één precies feit, zoals een tarief of een datum, is een gewone vraag met een bron meestal genoeg.

Open de bronnen die ertoe doen

Een bron bij een antwoord is een begin, geen bewijs. Anthropic schrijft zelf dat je de bronnen van Claude moet nakijken, omdat de oorspronkelijke pagina’s context kunnen bevatten die in de samenvatting ontbreekt. Open daarom de bronnen bij de beweringen waar je iets mee gaat doen, en zoek op die pagina de zin waar het staat. Met Ctrl+F, of Cmd+F op een Mac, vind je hem snel.

Neem als voorbeeld Jeroen, installateur. Hij wil zijn klanten uitleggen welke subsidie er is voor een warmtepomp, en vraagt Claude om dat uit te zoeken, met bronnen. Hij krijgt een helder antwoord met drie links: de blog van een energieadviseur van twee jaar geleden, een vergelijkingssite die zelf offertes doorverkoopt, en de pagina van RVO, de dienst die de ISDE-subsidie voor de overheid uitvoert. Als Jeroen de pagina’s opent, ziet hij dat de bedragen in het antwoord uit de oude blog komen, terwijl de voorwaarden van de pagina van RVO komen. De AI heeft die twee netjes tot één verhaal gemaakt. Voor wat hij zijn klanten vertelt, telt alleen de pagina van RVO. Daar staat zelfs bij wanneer hij voor het laatst is gecontroleerd.

Daar zit de les in. Kijk bij elke bron wie hem schreef en met welk belang, en hoe oud hij is. Bij Engelstalige bronnen let je op het land, want regels uit Amerika of Engeland gelden hier niet. En wees extra kritisch op een conclusie die je in geen van de bronnen letterlijk terugvindt. Dat kan kloppen, maar dan is het een redenering van de AI, en geen feit uit een bron.

Je kunt dat ook meteen in je vraag zetten:

Zoek op internet uit welke subsidie er op dit moment is voor een warmtepomp bij een koopwoning. Gebruik waar het kan officiële bronnen. Zet bij elke bewering de link en de datum van de pagina. Zeg erbij waar bronnen elkaar tegenspreken, en welke conclusies je zelf hebt afgeleid in plaats van gelezen.

Vraag om tegenspraak

Een taalmodel maakt graag één glad verhaal. Zijn de bronnen het oneens, dan verdwijnt dat makkelijk in de samenvatting. Vraag er daarom uitdrukkelijk naar. Een paar zinnen die daarbij helpen:

• “Zoek ook naar bronnen die het tegendeel zeggen.”
• “Waar spreken de bronnen elkaar tegen, en welke is het nieuwst?”
• “Welke beweringen heb je zelf afgeleid, en welke staan letterlijk in een bron?”
• “Wat zou iemand die het hier niet mee eens is, als eerste aanvoeren?”

Vindt de AI geen tegenspraak, dan betekent dat nog niet dat die er niet is. Maar je weet dan wel waar de twijfels zitten, en dat zijn precies de punten die je zelf nakijkt. Waarom een AI soms iets opschrijft wat nergens staat, ook met een bron erbij, lees je in Waarom AI soms dingen verzint.

Wanneer je beter zelf zoekt

Niet elke vraag hoort bij een AI. Weet je al waar het antwoord staat, ga dan rechtstreeks naar die plek. Het KVK-nummer van een bedrijf zoek je op in het register van de KVK, de openingstijden van de milieustraat op de site van je gemeente. Dat is sneller dan een antwoord van een AI lezen en daarna toch de bron openen om het na te kijken.

Een AI loont vooral als je nog niet weet waar je moet zoeken, of als je veel bronnen naast elkaar wilt leggen. Ook om een onderwerp te begrijpen voordat je de officiële tekst leest, is het handig. Bewaar in die gevallen de links die je hebt nagekeken bij je aantekeningen. Vraagt een klant later waar je iets vandaan hebt, dan kun je het laten zien.

Eindig bij de officiële bron

Voor regels, subsidies, belasting en vergunningen is de AI het begin van je zoektocht. Het eind is de officiële bron, zoals de site van je gemeente of Ondernemersplein, de centrale site van de overheid voor ondernemers, waar onder meer KVK, de Belastingdienst en RVO samenwerken. Daar kijk je het belangrijkste punt zelf na voordat je erop handelt of het aan een klant vertelt.

Zo pak je bijvoorbeeld ook de vraag aan wat er wettelijk op je eigen website moet staan. De AI geeft je in een paar minuten een lijstje om mee te beginnen, en de officiële bronnen vertellen je wat er echt geldt. Daarover gaat Wat er wettelijk op je bedrijfswebsite moet staan.

Hoe beter je vraag, hoe beter de bronnen. Zeg erbij dat het om Nederland gaat, en om wat voor bedrijf. Hoe je zo’n vraag verder opbouwt, lees je in Een goede vraag stellen aan AI.

Kies een vraag uit je werk waarvoor je actuele informatie nodig hebt. Laat de AI zoeken met een link en een datum bij elke bewering, open de twee bronnen die er het meest toe doen, vraag naar tegenspraak, en kijk het belangrijkste punt na bij de officiële bron. Schrijf daarna op wat je zeker weet, en wat nog niet.