Back-ups van je eigen server: wat vanzelf gaat en wat je zelf doet

Een back-up is pas iets waard op de dag dat je hem terugzet. Tot die tijd is het een bestand waarvan je hoopt dat het klopt. Op een eigen server zit het meeste werk in de inrichting: een server van retrAIt maakt elke nacht zelf een back-up, zonder dat je eraan hoeft te denken. Alleen staat die back-up op dezelfde server als je sites, en daar zit precies het gat.

Wat er elke nacht vanzelf gebeurt

Een kale VPS maakt geen back-ups; dat moet je inrichten. Op een server die met het script van retrAIt is ingericht, draait elke nacht om 03.30 het programma serverbackup. Dat pakt in één archief:

• de instellingen van je server, zoals die van de webserver en je certificaten;
• je sites zoals ze online staan, in /var/www;
• de thuismappen, met je werkmappen en bestanden als CLAUDE.md;
• de map /opt, waar programma’s staan die Claude voor je bouwt.

Bewust niet mee gaan de map node_modules, die je met npm install terughaalt, de opgeslagen geschiedenis van git en tijdelijke bestanden. De server bewaart de back-ups van de laatste veertien dagen, plus zes wekelijkse en zes maandelijkse, in de map /root/backups. Alleen de beheerder kan erbij, want er zitten ook sleutels en instellingen in. Kijken doe je daarom met sudo:

sudo ls -lh /root/backups/daily

Elk bestand heet naar de dag waarop het gemaakt is. Merk je pas na een paar weken dat er iets mist, dan zijn de dagelijkse versies van toen al opgeruimd, maar heb je nog de wekelijkse of de maandelijkse. Wil je meteen een back-up, bijvoorbeeld vlak voor een grote verandering, typ dan sudo serverbackup. Je ziet daarbij niets op je scherm; het verslag komt in /var/log/serverbackup.log.

Waarom dat niet genoeg is

De nachtelijke back-up helpt als je een bestand weggooit of als een wijziging verkeerd uitpakt. Hij helpt niet als de server zelf weg is, omdat je hem per ongeluk verwijdert of omdat er iemand binnen is geweest die je niet meer vertrouwt. Dan ben je de back-up kwijt, samen met al het andere.

Het Nationaal Cyber Security Centrum geeft daarvoor een eenvoudige vuistregel, de 3-2-1-regel: zorg voor drie versies van je gegevens, bewaard op twee verschillende soorten opslag, waarvan één op een andere plek. Voor je server betekent dat: het origineel en de nachtelijke back-up op de server, en een kopie die ergens anders staat.

Hetzner biedt daarnaast een eigen back-up aan, die je per server aanzet tegen een toeslag op de serverprijs. Die maakt elke dag een kopie van je hele server en bewaart de laatste zeven, los van je server. Ze verdwijnen wel zodra je de server verwijdert, zo staat in de vragen over back-ups van Hetzner. Een snapshot, een momentopname die je zelf maakt, blijft wel bestaan. Die is handig vlak voor een grote verbouwing, maar kost geld zolang hij er is; gooi hem dus weg als alles weer werkt.

Een kopie op je laptop

De eenvoudigste kopie op een andere plek is die op je laptop. Met scp, dat bestanden kopieert over dezelfde beveiligde verbinding als ssh, haal je je werkmappen in één keer op. Dit typ je in de terminal van je laptop, niet op je server:

scp -r mijnserver:sites ./sites-kopie-2026-10

-r betekent: de hele map, met alles erin. mijnserver:sites is de map sites in je thuismap op de server. De korte naam mijnserver stel je in zoals beschreven in Inloggen op je server met een sleutel. Zet de maand in de naam van de kopie, dan overschrijf je de vorige niet. In deze kopie zit de geschiedenis van git wel, want die staat in je werkmap.

Doe dit elk kwartaal, en na elke grote verandering. Maakt je laptop zelf back-ups, met Time Machine op een Mac of met de back-upfunctie van Windows, dan gaat de kopie daarin vanzelf mee, en staat je werk op nog een plek.

Een database heeft een eigen kopie nodig

Bouw je iets met een database, zoals een boekingssysteem, dan is het kopiëren van het databasebestand niet genoeg. Een database die op het moment van kopiëren wordt bijgewerkt, kan in een back-up half bijgewerkt terechtkomen, en sommige soorten databases staan helemaal buiten de mappen die meegaan. Daarom maak je een dump: de inhoud van de database, netjes in één bestand gezet.

Vraag Claude om in te stellen dat er elke nacht vóór 03.30 zo’n dump wordt gemaakt, in een map die in de nachtelijke back-up meegaat. Dan zit hij er vanzelf in, en komt hij ook mee als je een kopie naar je laptop haalt. Hoe een database werkt en waar je gegevens wonen, lees je in Een database voor beginners.

Terugzetten oefenen

Het NCSC raadt aan je back-up te testen door echt iets terug te zetten, zodat je niet pas op de dag dat je hem nodig hebt merkt dat er iets ontbreekt. Op de pagina Hoe test ik een back-up legt het NCSC uit hoe je dat doet, van een eenvoudige controle tot het volledig terugzetten. Op je eigen server is een eerste oefening een kwartier werk.

Start Claude Code in je werkmap en vraag hem één bestand van eergisteren uit de back-up te halen, in een aparte map, en je het verschil met de huidige versie te laten zien. Zeg er uitdrukkelijk bij dat hij niets aan je site mag veranderen. Klopt wat hij terughaalt, dan weet je dat de back-up werkt en hoe je erbij komt. Pas daarna beslis je of het bestand terug moet in je werkmap.

Een voorbeeld. Lotte is fotograaf. Op een avond gooit ze in haar werkmap per ongeluk een fotoserie weg en zet ze haar site opnieuw live, waarna de serie ook online verdwenen is. De back-up van afgelopen nacht heeft hem nog. Ze vraagt Claude de map uit dat archief te halen en eerst te laten zien wat er terugkomt, en een kwartier later staat de serie er weer. Een paar weken later valt haar laptop van de trap. Haar werk staat gewoon op de server, en op haar nieuwe laptop haalt ze met scp een verse kopie op. Ze verliest niets.

Voor code die je met Claude bouwt, is git meestal de snelste weg terug. Elke werkende stap die je vastlegt, is een herstelpunt, ook van vandaag, terwijl de nachtelijke back-up alles mist wat je sinds vannacht deed. Hoe dat gaat, lees je in Terugdraaien met git.

Kijk vandaag met sudo ls -lh /root/backups/daily of je back-ups er staan, en haal daarna een eerste kopie van je sites naar je laptop. Zet in je agenda een herinnering om dat elk kwartaal te herhalen. En oefen één keer met het terugzetten van een bestand, op een rustig moment, zodat je het op een onrustig moment niet voor het eerst doet.